Door Rob Uijterwaal

Veranderingen gaan van oudsher vaak traag in zorgorganisaties. Deze traagheid heeft altijd belangrijke voordelen gehad. Zo geven langzame ombuigingen alle belanghebbenden de mogelijkheid om rustig aan de veranderingen te wennen en hun eigen kleine aanpassingen daarin te plegen. Was per ongeluk toch een verkeerde strategie gekozen dan kon men dat weer rustig in de loop van de tijd herstellen. De omgeving waarin traditionele zorgorganisaties (tot het laatste decennium) verkeerden liet deze veranderstijl ook toe.
Een zorgorganisatie kon tenslotte toch eigenlijk niet failliet gaan en de banken waren maar al te graag bereid uw zaken te financieren.
In de bestuurskunde staat deze verandercultuur bekend onder de term incrementalisme. In sommige delen van ons land heet dit de “We Zullen Wel Zien Wat Het Wordt”. “Mien jong” wordt er dan vaak achteraan gezegd.

Volgens Wikipedia is Incrementalisme een beslissingsstrategie waarbij de beslisser een keuze maakt uit enkele bekende oplossingsstrategieën. Volgens het incrementalisme is het besluitvormingsproces een serie kleine, veelal intuïtieve veranderingen in plaats van enkele grote, zorgvuldig geplande wijzigingen en eerder evolutionair dan revolutionair. Incrementalisme wordt ook wel de theorie van het doormodderen genoemd. Geestelijk vader van het incrementalisme is Charles E. Lindblom, een Amerikaanse emeritus professor aan de Yale University.

In onze praktijk zien we nogal eens dat een zorgorganisatie met financiële problemen volgens de WZWZWHW methode haar exploitatie weer in balans probeert te brengen. Met kleine maatregelen die zo min mogelijk ingrijpen in de werkwijze van de medewerkers en de organisatie probeert men het financiële (on)tij te keren. Prachtig als de organisatie zich dat kan veroorloven, maar kijk niet gek op als er jaar na jaar toch steeds weer kleinere of grotere verliezen optreden. Als je morgen (bijna) hetzelfde doet als vandaag, kun je verwachten dat je morgen (bijna) dezelfde resultaten hebt als vandaag!

Ingrijpende veranderingen kunnen in een incrementele cultuur heel moeilijk door het eigen management doorgevoerd worden. Zij maken immers zelf deel uit van deze cultuur. De kans op succes wordt direct vele malen groter door het inbrengen van een nieuwe cultuurdrager van buiten af.